Nastavak rata drugim sredstvima

Photo: Stock

Pre 16 godina, 21. novembra 1995. godine, u Dejtonu (Ohajo) SLobodan Milošević,Alija Izetbegović i Franjo Tuđman parafirali su akt kojim je zvanično prekinut rat u Bosni i Hercegovini, otpočet 1992.

Kao i prethodnih godina, dan potpisivanja Dejtonskog sporazuma u dva bh. entiteta obeležava se različito - dok je u Republici Srpskoj 21. novembar neradan dan, u Federaciji BiH to nije slučaj.

Konferencija na aerodromu  "Right-Paterson" trajala je od 1. do 21. novembra 1995. godine, a pored predsednika triju zaraćenih država, na njoj su učestvovali glavni američki posrednik Ričard Holbruk i general Vesli Klark. Sporazum je zvanično potpisan u Parizu 14. decembra.

Dejtonski sporazum je bio kulminacija tzv. šatl (Shuttle) diplomatije koju je otpočeo Holbruk sa svojim timom pod sponzorstvom SAD. Sjedinjene države pokrenule su u jesen '95. inicijativu za prekid rata u BiH nakon nekoliko neuspelih pokušaja međunarodne zajednice da se postigne mirovni sporazum.

Sadašnja upravna struktura Bosne i Hercegovine i sastav vlade bili su neki od rezultata dogovora. Jedan od najosnovnijih principa na kojima je Dejtonski sporazum bio zasnovan je bila podela Bosne i Hercegovine po ključu 51 prema 49 (51% teritorije Federaciji BiH i 49% Republici Srpskoj) koji je usaglasila tzv. kontakt grupa.

Prof. dr. Ćazim Sadiković u nedelju je u Sarajevu gde je, kao uvodničar na sesiji Kruga 99, govorio o tome zašto je Ustav BiH „tijesna košulja“ za državu BiH, kazao da gledano iz ove perspektive Dejtonski sporazum i ukupni proces koji se tamo odvijao, stvaraju dojam da država BiH nije bila miljenik tvoraca Dejtonskog sporazuma, javlja Fena.

On je dodao da je u Dejtonu prihvaćena, nekritički, ona podela države koja je stvorena u ratu putem agresije, putem genocida, etničkog čišćenja i svega drugog što se uradilo tokom rata.

"Ukinut je demokratski Ustav Republike BiH, a da niko ne zna zašto. Demokratski Ustav BiH bio je jedan moderan ustav koji je imao sve ono što treba da ima ustav – dvodomnu skupštinu, vladu, svoje predsjedništvo i spisak ljudskih prava najbogatiji tada u Evropi. Sve je to bilo ugrađeno u ovaj ustav i prosto je nevjerovatno da je taj ustav ukinut, a zamijenjen je Ustavom iz Aneksa 4 koji je apsolutno nepotpun Ustav“, kazao je Sadiković.

.

Photo: Wikipedia

Vrlo je interesantno, dodao je, da ovaj Ustav koji je stvoren u Dejtonu uopšte nema pojam naroda u sebi. Po njegovim rečima, taj Ustav je učinio da je precedura donošenja odluka, procedura funkcioniranja države tako otežana da je prosto nemoguće funkcionisati u takvim okolnostima.

"Svuda u svijetu snaži država i to centralna vlast upravo zato da bi se djelovalo brzo i efikasno. Naša država po ovom Ustavu nije u stanju da učini ama baš ništa i upravo zato osuđena je na konstantno propadanje“, konstatovao je Sadiković, dodavši da je potrebno imati vladu, a ne Vijeće ministara kako bi se  situacija popravila.

Podsetimo, 21. novembar je 1995. godine u Bosni i Hercegovini kod običnih građana dočekan sa radošću, s obzirom na to da je u ratu koji je u toj zemlji besneo poginulo oko 100.000 ljudi, a preko milion osoba je raseljeno.

Miodrag Živanović, profesor filozofije na Univerzitetu u Banjaluci, ističe za portal Buku da se ni nakon 16 godina od potpisivanja mirovnog sporazuma ne može govoriti o uspostavljanju mira u BiH u pravom smislu te reči.

"Klasična teza o tome da je rat nastavak politike drugim sredstvima, ovdje glasi ovako: mir je nastavak rata drugim sredstvima. Jer, upravo u godinama mira (posljednjih petnaestak godina) u našoj zemlji vidimo da se svakodnevno povećavaju međuetničke distance, svijest o ugroženosti ili strahovi Jednih od Drugih duboko su instalirani u ljudima, tri jednopartijska sistema zasnovana na etničkoj matrici, vrlo efikasno su realizovala i realizuju pomenuto instaliranje, dakako, uz zdušnu pomoć vjerskih zajednica. I to svagda sa tragičnim posljedicama kako u ekonomiji, tako i u obrazovanju i drugim područjima življenja. Kao da se rat još uvijek vodi, svuda i na svakom mjestu, na ulici, u školi, na poslu", rekao je Živanović.

Sa njim se slaže i ekonomska analitičarka Svetlana Cenić koja smatra da se u Bosni i Hercegovini trenutno vodi rat drugim sredstvima.

"U ovoj vrsti rata svakog dana siromašni tiho umiru, odumire i ono mozga što je ostalo, apatija je sveprisutna, a imamo i ratne profitere koji na tome grade lično blagostanje", rekla je Cenićeva.